Narsizim Nedir?
Narsizm halk arasında kişinin kendini aşırı beğenmesi, aşırı yüceltmesi ve tribünlere oynayan hareketlerde bulunması olarak biliniyor. Bunlar doğru bilgiler. Makalemde Gizli Narsist Annelerin Çocukları, Narsistik özellikleri olan insanları tanıyabilmeniz için bazı ek belirtilerden bahsedeceğim.
- Narsistik belirtileri olan birisi, genellikle başkalarını etkilemek için kendini olduğundan farklı, değerli göstermeye çalışır; kendini, yaptığı şeyleri, onunla bağlantılı olan ne varsa şişirir ve köpürtür. Size bir kahve yapar, iki saat kahvenin ne güzel olduğundan bahseder ve sizi de buna katılmaya zorlar. İçinizden gelmese bile kendinizi onu överken bulursunuz.
- Bir başka özellik ise, diğerlerinin ihtiyaçlarına, duygularına kör ve sağır olması ancak iş kendi duygularını ve ihtiyaçlarına geldiğinde ortalığı ayaklandırmasıdır.
- Narsistik özellikleri olan biri, diğerlerinin onu kıskanacağına, ona nazar değdireceğine olan yoğun inancıdır. Çevrenizde “aman dur anlatmayalım nazar değmesin” cileri görürsünüz. Dikkatle baktığınızda altında şu mesaj vardır: bende onlarda olmayan o kadar özel o kadar güzel birşey var ki, kıskanıp nazar değdirecekler. Çünkü sadece onda vardır…Ondaki çok özeldir.
- Narsistik kişilik özelliği olan birinin, genelde diğerlerine küçümseyici eğilimleri olur başkalarını açık ya da örtük bir şekilde küçümser, değersizleştirir.
- Narsizim özellikleri gösteren bir insanın en çok ihtiyaç duyduğu şey başkalarından onay ve takdir görmektir. Bu, hava ve su gibi bir ihtiyaçtır. Bu nedenle, onay almak için bukelamun gibi şekil değiştirirler.
Genel olarak narsizmin en bilinen versiyonu budur. Ancak bir de anlaması zor olan bir türü var: Gizli veya Örtük Narsizm. Narsizm çoğunlukla erkeklerde görülse de örtük narsizm kadınlarda ya da kadınsı özellikleri olan erkeklerde daha yaygındır.
Bu yazıda örtük narsizme, narsizmin kadınlarda nasıl göründüğüne ve narsistik özellikleri olan bir anneyle büyümenin çocuklara etkilerine vurgu yapacağım.
Kadinlarda Gizli Narsizm Nasil Görünür?
Kadınlarda narsizim şu şekilde görünebilir:
- Aşırı değersizlik, aşağılık duygusuna bağlı çaresizlik ve depresyon yaşayabilirler.
- Mağdur ve kurban psikolojisi çok fazladır ancak bu, hayatta gerçekten mağdur olduklarını göstermez. Bu şekilde davranıp, karşı tarafı manipüle etme, karşı tarafa yapışma ve onun merkezinde olma niyetleri vardır.
- Kabul görmek onay almak destek almak için kendinden vazgeçecek kadar etrafına uyum sağlar kadınlar aşırı uyumlu olarak diğerlerini manipüle etmeye çalışırlar. Bu da genelde pasif agresyonla birlikte gelir.
- Aşırı feminen, aşırı kadınsı davranarak kendini fazla sergileyerek içsel hissedilen değersizliğin, zayıflığın ve yetersizliğin telafisini yapmaya çalışırlar. Aşırı uyumlanmak da benzer amaca hizmet edebilir.
- Kadınlarda narsizm şu şekilde de görünebilir, aşırı empatik davranmak yani etrafta ne olup bitiyorsa onların duygusunu üzerine almak. Çevresindekilerin duygusunu alarak adeta onlar ne hissediyorsa benzerini hissederek var olmak, kendine yer edinmek ve onay alma ihtiyaçlarını gidermeye çalışabilirler.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları
Narsistik kişilik bozukluğu olan kişilerin semptomları farklılık gösterebilir. Özellikle gizli narsisizm, narsistik özelliklerin tanımlanmasını zorlaştırabilir. Uzun süre tanıdığınız birinin gizli narsisizm belirtileri taşıdığını fark edebilirsiniz, ancak doğru tanıyı yalnızca bir ruh sağlığı uzmanı, kişi ile gerekli görüşmeleri yaptıktan sonra koyabilir. Annenizin davranışlarının narsisizmle ilgili olup olmadığını anlamak zor olabilir ve bu belirtiler başka durumlarla da açıklanabilir. Bu nedenle, bu yazıyı tanı koymak adına değil, yaşadığınız durumları anlamlandırmanıza yardımcı olması amacıyla yazıyorum.
Gizli Narsizmi Olan Bir Anne Nasil Davranir?
1. Kurban Psikolojisi İkinci Adıdır.
Narsizmi gizli yani örtük bir şekilde deneyimleyen bir annenin, genellikle hayattaki tüm rolü mağdur olmak üzerine kuruludur. Mağdur olarak etrafındakileri kontrol etmek manipüle etmek kolayına gelir. Tüm dünya bazen çocuklarda dahil olmak üzere ona karşıdır ve onu zor durumda bırakıyordur halbuki o saçını süpürge etmiş bütün ömrünü çocuklarını ve ailesine adamıştır. Dışarıya verdiği mesaj budur. Kurban psikolojisine girmek halk arasında Küçük Emrahlık olarak da bilinebilir. Bahar dizisindeki Bahar karakterininin sıklıkla mağdur, küçük emrah davranışlarını görebilirsiniz. Kolaylıkla halledebileceği konularda bile acıtasyon ve drama yaparak merkezde kalmaktadır.
Örneğin, hayatta her şeyin ne kadar zor olduğundan, komşuların akrabaların meslektaşların ona sık sık haksızlık yaptığından zorbalık yaptığından, hâlbuki kendisinin ne kadar verici destekleyici herkesin iyiliğini düşünen bir yerde durduğun undan bahsedip yakınabilir. Kızı ya da bir arkadaşı kendi dertlerinden bahsetmek istediğinde ise konuyu sürekli kendine döndürür onlara alan açmaz. Bununla birlikte birisi ona tavsiye vermek istediğinde sorununu çözecek bir öneride bulunduğunda bunu dinlemez hep bir amacı vardır onun derdi kurban psikolojisine girip çevrenin merkezinde olmaktır.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları: Gizli narsist annelerin çocukları, annelerinin kurban anlatısının kendi ihtiyaçlarını ve deneyimlerini gölgede bırakması nedeniyle kendilerini ihmal edilmiş veya değersizleştirilmiş hissedebilirler. Bununla birlikte, kendilerini kurtarıcı ilan edip yaşamlarını annenin etrafında döndürmeye başlarlar. Annenin ihtiyaçları kendi ihtiyaçlarının önüne geçer ve onunla bağı ancak bu şekilde sürdürmeyi öğrenirler.
İlişkileri İnce Manipülasyon ve Kontrol Kokar
Gizli narsist anneler çocukları daha rahat kontrol edebilmek adına çeşitli manipülasyonlara başvururlar bu manipülasyonlar doğrudan olmasa bile duygusal olarak kendini gösterir. Örneğin suçluluk duygusu uyandırma duygu sömürüsü ya da Silence Treatment denilen sessiz kalarak terk etme yolu kullandıkları taktiklerin başında gelir.
Örneğin, bekledikleri bir şey olmadığında birkaç gün çocuğunu görmezden gelebilir konuşmaz ya da soğuk davranır. Ya da diyelim ki arkadaşlarınızla plan yapıyorsunuz şu tonda gelebilir ben gene evde yalnız kalacağım bu akşam da yalnızım desene gibi inceden duygu sömürüsü yapabilir. Diyelim ki dinlenmeye ihtiyaç duyuyorsunuz ve bunun için tatili ayarladınız. Gizli narsist bir anneye sahipsiniz, dünya gözüyle bir tatile gidemediğinden, aslında ne kadar yalnız olduğundan, ya da maddi olarak ne kadar zorlanmaya başladığından dem vurarak; ya da sizinle ilgisi olmayan bir durumdan ötürü, örneğin komşusuyla arasının biranda bozulmasından dolayı moralinin çok bozuk olduğunu hissettirerek; veya bir sebepten hastalanarak sizi kendi ihtiyaçlarınıza para ve zaman ayırdığınız için suçlu hissettirebilir.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları: Bu tür manipülasyonlar, çocuklarda sürekli bir suçluluk ve sorumluluk duygusu yaratarak, annelerinin ihtiyaçlarını kendi arzu ve sınırlarının önünde tutmalarına sebep olabilir. Bireyselleşmelerine ket vurulan çocuklar, bağımsızlığını savunmada ve özerk kararlar almada zorluklar yaşayabilir. Yetişkin olduğunda dünyanın öbür ucuna gitse bile, vereceği kararlarda her zaman annesinin ağzına bakar.
Bir Ceza Yöntemi Olarak Duygusal Geri Çekilmeyi Sık Kullanırlar
Duygusal olarak geri çekilmek çocuk için ölümden beterdir çünkü çocuk annesinin ilgisine şefkatini sevgisini muhtaçtır. Ve bunu alabilmek için ne gerekiyorsa yapar. Gizli narsizme sahip olan anne, çocuklarını manipüle etmek için duygusal desteği, sevgiyi ve şefkati sıklıkla esirger ve bunu o kadar ustaca yapar ki dışarıdan bakıldığında bunun bir istismar olduğu fark edilmeyebilir.
Örneğin; Ayşe, canının istediği bir resim yaptı ve annesine gösterdi. Övgü ve sevgi almak ister her çocuk gibi ancak annesi, soğuk bir tonda güzel olmuş diyebilir. Aslında Ayşe’nin ihtiyacı annesinin, resmine bakıp ne kadar yetenekli olduğu ve Ayşeyle ne kadar gurur duyduğunu hissetmek ve bu duyguyu almak, davranışsal olarak da bunu görmektir. Duygularının görülmesi ve ifade edilmesi yani aynalanmadır.
Ancak annesi, sadece Ayşe onun istediklerini yaptığında onu över ve ilgi gösterir. Ayşe nötr davrandığında ya da kendi ihtiyaçlarına göre davrandığında ya nötr kalır ya da negatife doğru gider.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları: Duygusal geri çekilme, çocukların kendilerini yetersiz, kusurlu hissetmelerine ve özgüven eksikliği yaşamalarına sebep olur. Bu çocuklar, olumlu bir öz değer geliştirmekte zorlanır ve özdeğerleri koşula bağlı olarak gelişir. Annenin duygusal desteğinden mahrum kalmış olmanın yarattığı boşluğu başka kaynaklardan onay alarak doldurmaya çalışabilirler. Başka kaynaklardan onay alma girişimleri de çoğunlukla kendinden vazgeçerek gerçekleşir. Annenin duygusal geri çekilmesine maruz kalan çocuklar, başkalarından rahatlık veya ilgi beklememeyi öğrenirler. İlgi, destek ve onayın koşula bağlı olduğu ilişkilere çekilirler. Çoğu zaman, ya destek istememeyi öğrenirler ya da destek alamadıkları kişilerden zorla destek almak için uğraşırlar.
Pasif-Agresif Davranış
Gizli narsizm özellikleri taşıyan bir anne, duygularını açıkça ifade etmek yerine, pasif agresif bir şekilde davranarak yine karşı tarafı manipüle eder. Pasif agresif davranış, alaycılık, üstü kapalı iğnelemeler veya çocuğun başarılarının dolaylı olarak baltalanması şeklinde kendini gösterebilir.
Örnek: Diyelim ki evde online toplantıya gireceksiniz. Anneniz, normalde acil olmayan ya da başka bir zaman yapabileceği işleri toplantı saatinize denk getirebilir, sürekli telefonla yüksek sesle konuşarak sizin görüşme ortamınızı sabote edebilir, size sık sık meyve sebze gibi atıştırmalık getirerek aslında “iyilik yaparak” toplantınızı defalarca bölebilir; siz ihtiyaç duyduğunuz alanı, sessizliği ve desteği talep ettiğinizde, tamam çalışıyorsun ama bir şirket CEO su değilsin abartma diyerek verdiğiniz emeği küçümseyebilir.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları: Pasif agresif tutum, kişide kafa karışıklığı yaratır. Bu şekilde büyüyen çocuklar, ilişkilerinde her zaman tetikte beklerler. Ne zaman ne olacağını kestiremedikleri bir ortamda büyüdükleri için hayli kaygı yaşarlar.
Tutarsız Sevgi ve Onay
Gizli narsist bir anne, çocukları için duygusal iniş çıkışlar döngüsü yaratarak aralıklı olarak şefkat ve onay sunabilir. Bu tutarsızlık duygusal olarak istikrarsızlaştırıcı olabilir ve sağlıksız onay arama kalıplarına yol açabilir.
Örnek: Ayşe’nin annesi, iyi performans gösterdiğinde veya beklentilerini karşıladığında ona övgü ve sevgi yağdırabilir, ancak Ayşe, annesinin standartlarını karşılamadığında mesafeli ve soğuk muameleye maruz kalabilir. Halieyle sevgi görmek için çaba göstermeyi öğreniyor ancak çoğu zaman annesinin gerçek hisleri konusunda kararsız kalıyor.
Gizli Narsist Annelerin Çocukları: Tutarsız sevgi, istikrarlı bir öz değer duygusu oluşturmada zorluklara yol açabilir. Çocuklar dış onaya aşırı derecede bağımlı hale gelebilir ve özgüven ve duygusal istikrar konusunda zorluk yaşayabilirler. İlişkilerinde de sıklıkla onlara tutarsız davranan kişilere çekilirler.
Narsizmin Sebepleri:
Modelleme: Ebeveynlerden biri/lerinin narsizme sahip olması, onların davranışlarını görerek içselleştirme
Nesilden nesile duygu aktarımı
Maruz kalma: Ebeveynlerden biri/lerinin narsizme sahip olması, ve yukarıda sayılan olumsuz davranışları çocuğa yapması
Manipüle edilme
Terk ile cezalandırılma
Aşağılanma
Aynalanma ihtiyacının karşılanmaması
Kurban-Kurtarıcı-Zorba üçgeninde kalma
Sevgiyi geri çekme
Gerek açık gerek gizli narsizm olsun, ilaçla tedavi edilebilen bir hastalık değildir. Gelişimsel bir bozukluktur. Bu sebeple, yukarıda saydığımız sebepleri ancak bütüncül bakış açısıyla sürdürülen uzun soluklu terapilerle çözmek mümkündür. Gizli Narsist Annelerin Çocuklarından biri iseniz, gelecekte sizin de benzer tutumları göstermeniz muhtemel. Bu sebeple, aile bireyleriniz terapi desteği almak istemiyorsa bile, kendiniz ve çocuklarınız için, bu döngüyü kırmak size düşüyor demektir.
Psikomental Psikoloji ile Sağlıklı İlişkiler Kurun
Ebeveynlerimizden öğrendiğimiz davranış kalıpları, hayatımızın her alanına yansır. “Gizli Narsist Annelerin Çocukları” başlıklı blog yazımızda, özellikle gizli narsist annelerin çocukları üzerindeki etkilerini ve bu etkilerle başa çıkma yollarını ele aldık. Eğer bu konuda kendinizi ya da sevdiklerinizi tanıyorsanız, Psikomental Psikoloji olarak yanınızdayız.
Bakırköy psikolog hizmetlerimizle, çocukluktan gelen duygusal yaraları onarmak ve sağlıklı ilişkiler kurabilmek için profesyonel destek sağlıyoruz. Uzman ekibimizle kendinizi keşfetmek ve özgürleşmek için doğru adrestesiniz.
Psikomental Psikoloji ile tanışın, hayatınıza yeni bir yön verin!
Psikomental Psikoloji Bakırköy Uzmanları ile Psikoterapi
Narsistik ebeveynlerle büyümek, bireyin öz değer algısını ve ilişkilerini derinden etkileyebilir. Özellikle gizli narsist annelerin çocukları, sürekli onay arayışı, suçluluk duygusu ve sağlıksız ilişki kalıplarıyla mücadele edebilir. Eğer siz de çocukluk travmalarınızın yetişkinlik hayatınızı şekillendirdiğini hissediyorsanız, profesyonel destek almak süreci anlamlandırmanıza ve iyileşmenize yardımcı olabilir.
Psikomental Psikoloji Bakırköy uzmanları, narsizm psikoterapisi konusunda bilimsel ve bütüncül bir yaklaşım sunar. Deneyimli psikologlarımız, narsistik ebeveynlerin etkilerini anlamanızı, kendinize sağlıklı sınırlar koymanızı ve duygusal bağımsızlığınızı kazanmanızı destekler.Kendi kimliğinizi yeniden inşa etmek ve duygusal sağlığınızı güçlendirmek için Psikomental Psikoloji Bakırköy‘de uzman desteği alabilirsiniz. Randevu almak için bizimle iletişime geçin ve iyileşme yolculuğunuza bugün başlayın!
Güncel makalelerimiz için sosyal medya hesaplarımızı takip edebilirsiniz.
